The Honest Merchant

Ở một xóm nhỏ bên bờ sông, có một gã bán cá tên Phạm. Cửa hàng của Phạm nằm ngay giữa xóm, ngày nào cũng đông khách. Mọi người trong xóm đều thích mua cá ở chỗ Phạm vì cá tươi và giá rẻ.

Nhưng Phạm là người tham lam. Mỗi ngày kiếm được nhiều tiền, Phạm càng muốn kiếm nhiều hơn. Phạm bắt đầu suy nghĩ: “Cá bắt từ hôm qua chưa bán hết, nếu mình bán với giá cá tươi thì sao? Không ai biết được.”

Từ hôm đó, Phạm trộn cá không còn tươi với cá mới bắt. Phạm giấu cá không còn tươi ở dưới, để cá tươi lên trên cho đẹp. Mỗi lần khách hàng hỏi, Phạm đều nói dối: “Cá tươi lắm, mới bắt sáng nay ạ!”

Vài ngày đầu, không ai phát hiện. Phạm vui vẻ đếm tiền mỗi tối. Phạm cười một mình và nghĩ rằng mình thông minh hơn tất cả mọi người.

Nhưng rồi chuyện xấu xảy ra. Bà ngoại của Lan mua cá về nấu, cả nhà ăn xong đều đau bụng. Anh Hùng mua cá chiên cho con bé, thằng nhóc cũng ốm. Một số người khác cũng bị như vậy.

Tin xấu lan nhanh khắp xóm. Mọi người nói với nhau: “Đừng mua cá ở chỗ Phạm nữa! Cá của Phạm hôi thối rồi!” Từ đó, không ai tới cửa hàng của Phạm nữa. Cửa hàng vắng lặng, chẳng có một người khách nào. Phạm ngồi một mình từ buổi sáng đến tối, nhìn cá mà buồn.

Sau một tháng, Phạm hết tiền. Phạm cảm thấy xấu hổ và hiểu rằng mình đã sai. Phạm quyết định thay đổi.

Sáng hôm sau, Phạm dậy sớm, ra sông bắt cá. Phạm rửa sạch cửa hàng, sắp cá cho đẹp. Rồi Phạm chờ. Nhưng không ai đến.

Phạm không bỏ cuộc. Phạm đến nhà bà ngoại của Lan, bảo bà: “Con xin lỗi bà.” Rồi Phạm tặng bà một con cá tươi. Bà nhìn Phạm, im lặng một lúc rồi chấp nhận. Bà nấu con cá đó, ăn thấy ngon, rồi dần dần tin Phạm hơn.

Ngày nào Phạm cũng đến xin lỗi từng người. Phạm xin lỗi anh Hùng, xin lỗi các bà, các cô trong xóm. Một số người vẫn ghét Phạm, không muốn nghe. Nhưng Phạm kiên nhẫn chờ đợi. Phạm chỉ bán cá tươi, giá rẻ, và luôn luôn trung thực.

Dần dần, vài người quay lại mua thử. Họ thấy cá thật sự tươi ngon. Họ nói với bạn bè, và bạn bè nói với hàng xóm. Sau ba tháng, cửa hàng của Phạm đông khách trở lại, nhưng chưa được như trước.

Phạm hiểu một bài học quan trọng: nói dối thì mất lòng tin chỉ trong một ngày, nhưng để mọi người tin mình lại thì cần rất lâu. Từ đó, Phạm không bao giờ nói dối nữa. Mỗi buổi sáng, Phạm ra sông bắt cá, và cười với từng khách hàng bằng một nụ cười thật sự.